DAG 1 | Straatsburg

We vertrekken ’s morgens vroeg vanuit Vlaanderen en rijden via het Groothertogdom Luxemburg naar Straatsburg. De stad lijkt te zijn weggelopen uit een fotoboek: de geplaveide straatjes, de schilderachtige vakwerkhuizen, bloembakken vol fleurige bloemen en de vele kanaaltjes zorgen voor een prachtig decor. Bij aankomst in Straatsburg voorzien we eerst een lunch. Na de middag verkennen we het historische Straatsburg. Het historische centrum van Straatsburg bevindt zich vooral op het eiland dat tussen de twee armen van de rivier de Ill ligt. Onze reisleider neemt ons mee op stap doorheen het pittoreske ‘Petit France’ met de beroemde overdekte bruggen en de ‘Barrage Vauban’. Dit is het middeleeuwse hart van de stad. Via de gekende Place Kleber, het grootste en bekendste plein in het centrum, wandelen we naar de kathedraal. Over de bouw van de kathedraal heeft men bijna 3 eeuwen gedaan: de 1stesteen werd in 1176 gelegd, en de bouw werd pas in 1439 voltooid. Het is dan ook een meesterwerkje van de gotische bouwkunst. De toren behoort trouwens tot de hoogste kerktorens ter wereld: met 142 m was het van 1647 tot 1876 het hoogste bouwwerk ter wereld. De 2de toren werd nooit gebouwd, waardoor de façade asymmetrisch is…

Avondmaal en overnachting in (de omgeving van) Straatsburg.

OPTIONEEL | Straatsburg

Na het ontbijt trekken we eerst naar het Europees Parlement voor een bezoek aan de moderne gebouwen. We lopen even binnen in de ‘Grote Vergaderzaal’, het Parlememtarium Simone Veil en enkele boeiende tentoonstellingen. Daarna rijden we naar het historische centrum van Straatsburg. We brengen een bezoek aan het Musée des Arts Décoratifs, dat in het Palais Rohan is ondergebracht. Het stadspaleis werd in 18de eeuw gebouwd naar een ontwerp van koninklijk architect Robert de Cotte als residentie voor de prinsbisschoppen. Een plaatselijke gids leidt ons rond doorheen het imposante interieur. Na de middag brengen een bezoek aan het Musée Alsacien, waar je in 3 historische gebouwen in typische vakwerkarchitectuur kan ontdekken wat het betekent om Elzasser te zijn. We eindigen ons bezoek aan Straatsburg met een bezoek aan de historische kelder van de Hospices de Strassbourg. In deze historische kelders werden allerlei producten opgeslagen, maar op vandaag is het een wijnkelder. Een plaatselijke gids vertelt ons de hele geschiedenis. We krijgen een rondleiding en mogen uiteraard ook verschillende wijnen proeven.

OPTIONEEL | Schirmeck – Natzweiler

Na het ontbijt rijden we met de autocar richting Schirmeck. In Schirmeck brengen we eerst een bezoek aan het Mémorial de l’Alsace-Moselle, waar we kennismaken met het verhaal van WO II in de streek. Het Mémorial de l’AlsaceMoselle werd geopend dankzij de inspanningen van centrale en regionale ambtenaren, die het lot van de inwoners van de Elzas en de Moezel wilden herdenken. De afgelopen 150 jaar vormde de streek immers een belangrijk twistpunt tussen Duitsland en Frankrijk. Het moderne gebouw ligt op een helling en biedt een spectaculair panorama over de aangrenzende vallei en de bergen. Het museum zelf herbergt een grote interactieve tentoonstelling over de geschiedenis van de streek en de bevolking tijdens de Tweede Wereldoorlog. Met interactieve displays, scenografie, verlichting en geluid worden de bezoekers ondergedompeld in een aangrijpend verhaal: de ontheemding van de bevolking in oorlogstijd, de Duitse terreur, de gedwongen indiensttreding bij het Duitse leger en de conflicterende loyaliteiten in deze grensregio. De tentoonstelling eindigt met de Europese integratie na de oorlog. Na het bezoek aan het Mémorial voorzien we voldoende tijd in het centrum van Schirmeck voor een facultatieve lunch. Wie wenst, kan ook even tot aan de middeleeuwse burchtruïne van Schirmeck wandelen. Na de middag brengen we een bezoek aan Le Struthof, het enige concentratiekamp dat door de Duitsers op het huidige Franse grondgebied werd opgezet. De nazi’s lieten het concentratiekamp in Natzwiller uitbouwen omwille van een steengroeve. De stenen werden o.a. gebruikt door de Duitsers voor de aanleg van nieuwe wegen, maar vooral voor het verfraaien van de nieuwe hoofdstad Germania. Het leven in het concentratiekamp was voor de gevangenen een ware hel: zware en ongezonde arbeid, dagelijkse ernstige mishandelingen, hondenbeten, honger, executies, … Om nog maar te zwijgen van de koude, die voor veel gevangenen de ergste vijand werd. De wind had op de plaats van het kamp vrij spel en zelfs in mei kon nog sneeuw vallen. Le Struthof in Natzweiler was geen vernietigingskamp, maar een “Nacht und Nebel” kamp. Dit hield in dat de gevangene geen enkel recht meer had. Elke SS-er mocht ongevraagd geweld gebruiken en geen van de gevangenen had recht op medische verzorging. Indien de gevangene overleed, werden ook geen overlijdensberichten uitgestuurd. De gevangene ‘verdween’ gewoon. Er zouden in totaal 18 barakken worden gebouwd, met o.a. een crematorium, een gaskamer, een keukenblok en een gevangenis waar ook medische experimenten werden uitgevoerd. Het hoofdkamp zou een groot aantal nevenkampen krijgen en tot in september 1944 actief blijven. Circa 50.000 gevangenen werden in het concentratiekamp gehuisvest. De helft ervan is er gestorven…

OPTIONEEL | Lunéville – Nancy

Vandaag starten we de dag in Lunéville, waar we het imposante kasteel van de hertog van Lotharingen bezoeken. We ontdekken er het ontstaan van de hofcultuur en vergapen ons aan de schitterende barokarchitectuur en het interieur. Ook de Franse tuin, een groene long van 21 ha groot, is een lust voor het oog. Daarna rijden we naar Nancy. Na de middag bezoeken we de 2de grootste stad van Lotharingen. De prachtige pleinen, bijzondere winkelstraten en imposante gebouwen geven je de indruk in een grootstad te zijn beland. Vooral Place de Stanislas in het historische hart van de stad maakt indruk op de architectuurliefhebbers. Onze reisleider neemt ons mee op stap doorheen de stad en vertelt tal van boeiende anekdotes.

OPTIONEEL | Mont Ste-Odile – Obernai

Vandaag rijden we naar het klooster op Mont Ste Odile, één van de meest bezochte plekjes in de Elzas. Heel wat bedevaarders bezoeken het klooster, maar alleen al het panorama loont de moeite van een bezoek. We eindigen de dag in het stadje Obernai, bekend voor de hele mooie marktplaats en gerestaureerde vestingmuren. Onze reisleider toont ons alvast de harmonisch gebouwde huizen, het belfort van het 13de-eeuwse stadhuis, en de neogotische St-Petrus-en-St-Pauluskerk. Maar ook de fontein van Ste-Odile, die hier werd geboren, mag uiteraard niet ontbreken op onze wandeling.

DAG 2 | Ribeauvillé – Haut Koenigsbourg – Colmar

We starten de dag met een wandeling in het lieflijke dorpje Ribeauvillé, dat zijn authentieke middeleeuwse karakter goed wist te bewaren. De ligging te midden van de wijnvelden maakt het des te leuker vertoeven in het dorp. Vervolgens brengen we een bezoek aan Haut Koenigsbourg, een imposante burcht, die in de 12de eeuw werd gebouwd om de handelwegen voor graan en wijn (van noord naar zuid) en van zilver (van oost naar west) te controleren. De burcht werd tijdens de 30-jarige Oorlog grotendeels verwoest, maar de Duitse keizer Wilhelm II startte de restauratie in 1899. Vandaag ontvangt de burcht jaarlijks meer dan 600.000 bezoekers. Voor de lunch rijden we naar Colmar, de parel van de Elzas. Na de lunch neemt onze reisleider ons mee op stap langsheen de grachten van ‘Klein Venetië’, de kleurrijke vakwerkhuizen van de Quay de la Poissonerie en de bruisende overdekte markthal. We brengen ook een bezoek aan het Museum Unterlinden, waar een imposante kunstcollectie ons toelacht. Avondmaal en overnachting in het verblijfshotel in de omgeving van Colmar.

DAG 3 | Sélestat – Riquewihr

Na het ontbijt verzamelen we voor een korte rit naar Sélestat, waar onze reisleider je meeneemt op een ontdekkingswandeling langsheen o.a. de stadsfortificaties. We brengen echter ook een bezoek aan de indrukwekkende humanistische bibliotheek, die bijna 70.000 documenten zoals boeken, kaarten, prenten, geldstukken en medailles bevat. De bibliotheek werd geschonken door Beatus Rhenanus, een humanist uit Sélestat die school had gelopen aan de “école latine”. In september 1757 werden de werken overgebracht naar het archief van de Saint-Georgeskerk, waar zich ook de werken van de parochiebibliotheek bevonden. In 1840 werden de twee bibliotheken naar het stadhuis verhuisd en werd de gemeentebibliotheek gesticht, die startte met het uitlenen van boeken. Door de aangroei van de bibliotheek werden de lokalen op de tweede verdieping van het stadhuis echter te klein en in 1888 werd besloten om de oude graanschuur om te bouwen, die naar het ontwerp van Gustave Klotz tussen 1843 en 1845 gebouwd was op de plaats van de oude douane. In 1889 verhuisde de bibliotheek naar de eerste verdieping van de oude graanschuur, en in 1909 kwamen daar het museum en het gemeentearchief bij. In 1907 werd de westgevel versierd met een mozaïek van César Winterhalter. Het gebouw liet echter niet meer toe om de verzameling in goede omstandigheden te bewaren en het publiek op gepaste wijze te ontvangen. Na een sluiting van vier jaar (sinds januari 2014) opende de nieuwe bibliotheek op 23 juni 2018 weer zijn deuren. De bedoeling van het project is om een groter publiek aan te trekken en om van de bibliotheek een Europees centrum van het boek en het humanisme te maken. Na de middag rijden we via Bergheim, waar we de middeleeuwse stadsmuren kunnen bewonderen, naar Riquewihr, een leuk dorp dat jaarlijks heel wat toeristen lokt. In het oude centrum vinden we nog een stadspoort uit 1291. Na onze wandeling in Riquewihr brengen we een bezoek aan het wijngoed Froelich in Ostheim. We worden er op een heerlijke wijndegustatie getrakteerd.

OPTIONEEL | Lapoutroie – Kaysersberg – Kientzheim

Doorheen de prachtige Elzaslandschap rijden we naar Lapoutroie voor een bezoek aan de fabriek van Munsterkaas. We krijgen er een rondleiding door een plaatselijke gids en mogen uiteraard ook eens proeven. Daarna bezoeken we de distillerie, waar we via een film en rondleiding met plaatselijke gids het productieproces van de sterke drank leren kennen. En ja, ook hier krijgen we een proevertje. We vervolgen onze weg naar Kaysersberg, waar we gaan lunchen. Als voormalige keizerlijke stad heeft Kayserberg haar middeleeuwse luister weten te behouden. De stad van Albert Schweitzer omvat een indrukwekkend architecturaal patrimonium, met oude huizen, kasteelruïnes, een versterkte brug en de typische gotische dubbele puntgevels. Op de terugweg naar Colmar houden we ook nog even halt in Kientzheim, een stadje dat in de 8steeeuw ontstond en nog volledig door de middeleeuwse stadsmuren is omringd.

OPTIONEEL | Neuf-Brisach – Eguisheim – Wintzenheim

Na het ontbijt rijden we naar de vestingstad Neuf-Brisach. Het stadje is volledig volgens het plan van meesterbouwer Sebastien le Prestre, markies van Vauban, gebouwd. De geniale vestingdeskundige van de Franse zonnekoning Lodewijk XIV noemde het zelf zijn meesterwerk. Neuf-Brisach had als enige doel Frankrijk te verdedigen tegen mogelijke Duitse invallen. Het is volledig omwald met 2 grote muren in stervorm, aangevuld met een patroon van ravelijnen, halve manen en tenailles. Voor de lunch trekken we naar Eguisheim, één van “les plus beaux villages de France”. Het dorpje dat in cirkels rondom een 13de-eeuwse burcht werd gebouwd, kreeg de titel van mooiste dorp in 2013. Van de burcht is helaas enkel de kapel, nu de dorpskerk, overgebleven, maar een bezoek aan de kapel is een must: het hele interieur is – net zoals in de middeleeuwen – beschilderd. Eguisheim is trouwens ook de enige plek in de Elzas die kan stoefen met een paus: Bruno d’Eguisheim werd er in 1002 geboren en schopte het in 1049 tot paus Leo IX. Hij zat maar 6 jaar op de pauselijke troon in Rome, maar stond wel aan de basis van het Groot Schisma, de breuk tussen de westelijke en oostelijke christelijke Kerk. Op vandaag is het dorpje vooral bekend als wijndorp, met bekende wijnen als Eichberg en Pfersigberg. Na de lunch rijden we naar het Château du Hohlandsbourg, één van de meest indrukwekkende burchtruïnes in de Elzas. De burcht ligt bij het plaatsje Wintzenheim, vlakbij Colmar. De geschiedenis van de burcht begint in 1279, wanneer Siegfried de Gundolsheim, provoost van Colmar, de opdracht gaf voor de bouw van een burcht. Er werd gekozen om de burcht op een hoge rots te bouwen, zodat men een goed zicht had op de omgeving. De burcht werd in de daaropvolgende eeuwen, waarin hij regelmatig van eigenaar veranderde, steeds verder uitgebreid. In de 16de eeuw was het Château du Hohlandsbourg één van de belangrijkste burchten in de regio. De strategische waarde van de burcht ging verloren op het einde van de 30-jarige Oorlog, waarna de burcht grotendeels werd ontmanteld. Toch zijn de ruïnes en de gedeeltelijk gerestaureerde kamers nog steeds indrukwekkend!

OPTIONEEL | Hartmannswillerkopf

Vandaag staat volledig in het teken van de Eerste Wereldoorlog in de Elzas. Na het ontbijt rijden we immers naar de Hartmannswillerkopf. De Hartmannswillerkopf, in het Frans Le Vieil-Armand genoemd, is een 950 m hoge ‘berg’ ten noorden van Mulhouse. Vanop deze hoogte heb je een schitterend zicht op de Rijnvallei en dus was het strategisch belang niet te onderschatten. Om te begrijpen wat zich in de regio afspeelde aan het begin van WO I, moet je weten dat de Elzas in 1871 door het Duitse Keizerrijk werd geannexeerd (na de Frans-Pruisische Oorlog). De Fransen zonnen op wraak en voerden bij het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog Plan XVII uit, een grootschalig offensief om de Elzas onder Frans bewind te brengen. Ondanks het initiële succes, waarbij Mulhouse op 8 augustus 1914 door de Fransen werd veroverd, kwam het front in een patstelling terecht. In 1915 woedde een verbeten strijd op de Hartmannswillerkopf, met duizenden slachtoffers tot gevolg. De rotsige ondergrond resulteerde in uit steen uitgehouwen loopgraven, en extra gevaar bij artilleriebeschietingen omwille van rondvliegende steensplinters. Door de hoogteverschillen was ook de bevoorrading van de soldaten een behoorlijke uitdaging: de Fransen legden de Route des Crêtes aan, de Duitsers bouwden een spoorlijn en 2 kabelbanen. De strijd zou trouwens tot op het einde van de oorlog verdergezet worden. Vandaag vinden we op de site niet alleen de restanten van loopgraven, bunkers en mitrailleursnesten, maar ook een Franse militaire begraafplaats met ruim 1200 gesneuvelde Fransen, een crypte, een indrukwekkend monument “Autel de la Patrie” en een heel interessant museum. Bij aankomst zullen we eerst het museum bezoeken en daarna ter plaatse ook lunchen. Na de middag bezoeken we o.l.v. een plaatselijke gespecialiseerde gids de necropool, crypte en het voormalig slagveld. Voor wie dat wenst, wandelen we tot op de top voor een schitterend uitzicht.

DAG 5 | Metz – Vlaanderen

Na het ontbijt laden we onze bagage in de autocar en verkennen we Metz, de hoofdstad van Lotharingen. De ‘groene stad’ pronkt met Gallo-Romeinse overblijfselen, een gotische kathedraal, 18de-eeuwse pleinen met classicistische gebouwen en het bekende Centre Pompidou Metz, dat dan weer een mooi staaltje van hedendaagse bouwkunst is. Metz werd trouwens meermaals uitgeroepen tot meest aangename stad van Frankrijk. Ook nu weer laat onze reisleider ons kennismaken met de bekende en minder bekende plekjes van de stad. We lunchen in het centrum van Metz, voorzien nog wat vrij tijd om de laatste souvenirs te zoeken en vatten vervolgens de terugreis naar Vlaanderen aan.